<>:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
<>:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
/tmp/ipykernel_4673/3767588601.py:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
ax.plot(x[x>0], y_log, label='$y = \log_a x$')

Ryo Nakagami
2025-01-27
底 a > 1 のとき,
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
# PARAMS
base = 2
N = 1000 # data points
min_lim = -2
max_lim = 5
x = np.linspace(min_lim, max_lim, N)
# exponential
y_exp = base ** x
# logarithm
y_log = np.log(x[x>0]) / np.log(base)
# plot
fig, ax = plt.subplots(ncols=1)
ax.plot(x, y_exp, label='$ y = a^x$')
ax.plot(x[x>0], y_log, label='$y = \log_a x$')
ax.plot(x*0.8, x*0.8, label='45 Degree Line', linestyle='--', color='gray')
ax.axhline(0, color='black', linewidth=0.5)
ax.axvline(0, color='black', linewidth=0.5)
ax.set_xlim(min_lim, max_lim)
ax.set_xticks([])
ax.set_yticks([])
ax.text(0, 0, 'O', fontsize=12, ha='right')
ax.text(1, -0.5, '1', fontsize=12, ha='right')
ax.text(0, 1, '1', fontsize=12, ha='right')
ax.set_ylim(min_lim, max_lim)
ax.set_xlabel('$x$')
ax.set_ylabel('$y$')
for spine in ax.spines.values():
spine.set_visible(False)
ax.legend()<>:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
<>:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
/tmp/ipykernel_4673/3767588601.py:20: SyntaxWarning: invalid escape sequence '\l'
ax.plot(x[x>0], y_log, label='$y = \log_a x$')

定理 1
任意の a > 0 に対して,y = ax の導関数は
$$ \frac{d(a^x)}{dx} = a^x\log a $$
a > 1 のケースを考える
$$ \begin{align} \frac{d(a^x)}{dx} &= \lim_{h\to 0}\frac{a^{x+h} - a^x}{h}\\ &= a^x\lim_{h\to 0}\frac{a^{h} - 1}{h}\label{base-eq} \end{align} $$
▶ h > 0の場合
h > 0 であるならば,ah > 1.よって
$$ a^h = 1 + \frac{1}{t} $$
とおくと,t > 0.指数関数の連続性より,h → 0 のとき,ah → 1. 従って,t → ∞.
ここで,$\displaystyle h = \log_a\left(1 + \frac{1}{t}\right)$ より
$$ \begin{align} \frac{a^{h} - 1}{h} & = \frac{1/t}{\log_a\left(1 + \frac{1}{t}\right)}\\ &= \frac{1}{\log_a\left(1 + \frac{1}{t}\right)^t} \end{align} $$
$$ \lim_{t\to\infty}\left(1 + \frac{1}{t}\right)^t = e $$
対数関数 loga(x) は連続関数なので,h → 0 のとき,$\log_a\left(1 + \frac{1}{t}\right)^t\to \log_a e$.従って,
$$ \begin{align} \lim_{h\to 0}\frac{a^{h} - 1}{h} &= \frac{1}{\log_a e}\\ &= \log a \end{align} $$
▶ h < 0の場合
h = −z を満たす z > 0 を考える.このとき,
$$ \begin{align} \frac{a^h - 1}{h} &= \frac{a^{-z} - 1}{-z}\\ &= \frac{1 - a^z}{-z}\frac{1}{a^z}\\ &= \frac{a^z - 1}{z}\frac{1}{a^z} \end{align} $$
z → 0 のとき,az → 1 なので
$$ \frac{a^h - 1}{h}\to \log a $$
従って,a > 1 のとき,$\displaystyle \frac{d(a^x)}{dx} = a^x \log a$
▶ 0 < a < 1 の場合
と展開したとき,h > 0 のとき ah < 1 となるので
$$ a^h = 1 - \frac{1}{t}\qquad(t>0) $$
指数関数の連続性より, h → 0 のとき,ah → 0,従って,t → ∞.
$$ \begin{align} \frac{a^h-1}{h} &= \frac{-\frac{1}{t}}{\log_a(1 - \frac{1}{t})}\\ &= -\frac{1}{\log_a(1 - \frac{1}{t})^{t}} \end{align} $$
ここで
$$ \lim_{t\to\infty} (1 - \frac{1}{t})^{t} = \frac{1}{e} $$
であるので,対数関数の連続性より,h → 0 のとき h → ∞ だから
$$ \log_a\left(1 - \frac{1}{t}\right)^{t}\to \log_a\frac{1}{e} = -\log_a e $$
従って,
$$ \lim_{h\to 0}\frac{a^h-1}{h} = \log a $$
h < 0 の場合も同様に示せるので,以上より
任意の a > 0 に対して,y = ax の導関数は
$$ \frac{d(a^x)}{dx} = a^x\log a $$
が成立する.
a > 0 としたとき,
log ax = xlog a
このとき,両辺を x で微分すると
$$ \frac{D(a^x)}{a^x} = \log a $$
従って,
D(ax) = axlog a
を得る.